A Porta da Aira era unha das 13 portas da cidade de Ourense da Idade Media e a única porta da que perduran documentación gráfica e restos físicos relevantes; construída na orde toscana, estaba situada ao comenzo da rúa Xulio Prieto Nespereira e foi documentada por primeira vez no ano 1388, onde se recibían aos que entraban en Ourense dende o camiño de Castela, ainda que a mención máis antiga sobre as portas da cidade figura nun “privilexio” concedido á cidade de Ourense por Fernando IV do ano 1310.
En 1385, o Duque de Lancaster invade Galicia, e o bispo Pascual ordea a construción dun muro de protección formado polas partes traseiras das casas e as partes máis pequenas eran pechadas por tapias. Esta porta será un dos elementos de protección da cidade xunto coas fortalezas da Catedral e os Pazos do Bispo, así como varias torres defensivas no interior (a de Sta. María, a dos Brancos e a do Curral), pero o común das vivendas estaba desprotexido.